# Moederbord

![](https://1376465168-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2FqfVltfPVvTIgrSAIbbc5%2Fuploads%2Fgit-blob-07d880fe134e23a134027ca90aa51da379fdb07b%2Fmotherboard.png?alt=media)

Het moederbord is het centrale schakelpunt van de computer. Alle andere hardwarecomponenten worden hierop aangesloten. Het bevat belangrijke onderdelen zoals de chipset, aansluitingen voor de processor, geheugenmodules, uitbreidingskaarten en opslag.

## Printed Circuit Board (PCB) met uitbreidingsmogelijkheden

![printed circuit board](https://1376465168-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2FqfVltfPVvTIgrSAIbbc5%2Fuploads%2Fgit-blob-319a3426cb82b3f8473520afa7434a2b5fd2112a%2Fpcb.png?alt=media)

Het moederbord is een **geprinte schakeling** (PCB) die alle componenten van een computer met elkaar verbindt. Moderne moederborden bevatten **uitbreidingsslots** zoals PCIe (Peripheral Component Interconnect Express), waarmee extra hardware kan worden toegevoegd, zoals grafische kaarten, geluidskaarten en netwerkkaarten.

Daarnaast heeft het moederbord **aansluitingen voor opslag** (SATA, NVMe), externe apparaten (USB, Thunderbolt) en RAM-slots voor geheugenuitbreiding. Sommige moederborden hebben ingebouwde Wi-Fi en Bluetooth modules, terwijl andere een aparte kaart vereisen.

## Bevat ROM met Firmware

Het moederbord bevat **ROM-geheugen** (Read-Only Memory) waarin de firmware is opgeslagen. Dit is een klein stukje software dat de hardware initialiseert en zorgt voor de communicatie met het besturingssysteem.

* **Initialisatie van hardware**: Bij het opstarten controleert de firmware of alle componenten goed functioneren, zoals de processor, RAM en opslag.
* **Opstarten van het besturingssysteem**: De firmware zoekt naar een besturingssysteem op de harde schijf of SSD en start dit op.
* **BIOS of UEFI**: ![Bios vs UEFI](https://1376465168-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2FqfVltfPVvTIgrSAIbbc5%2Fuploads%2Fgit-blob-f955ae2ba3a4d73f8aeea8833056c4ee9174305c%2Fbios_vs_uefi.png?alt=media)
  * **BIOS** (Basic Input/Output System) is een oudere firmware-versie die de computer initialiseert.
  * **UEFI** (Unified Extensible Firmware Interface) is de moderne vervanger van BIOS, met een grafische interface en ondersteuning voor grotere schijven en snellere opstartprocessen.

## Verschillende formfactors

![Motherboard Formfactors](https://1376465168-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2FqfVltfPVvTIgrSAIbbc5%2Fuploads%2Fgit-blob-5b64fa6f95d60809ab4839c24227999121f01298%2Fmotherboard_formfactors.png?alt=media)

De grootte en indeling van een moederbord worden bepaald door de **formfactor**. Dit bepaalt welke behuizing en componenten compatibel zijn. Veelvoorkomende formfactors zijn:

* **ATX**: Standaardformaat voor desktops, met veel uitbreidingsmogelijkheden.
* **Micro ATX**: Compacte versie van ATX met iets minder uitbreidingsslots.
* **Mini ITX**: Klein formaat, geschikt voor compacte systemen en stille computers.
* **Nano ITX**: Nog kleiner, vaak gebruikt in embedded systemen.
* **Pico ITX**: Ultracompact, bedoeld voor gespecialiseerde toepassingen zoals industriële apparatuur.